Δημοσιεύσεις στον Έντυπο Τύπο

Άρθρο www e-pieria.gr, του Θέμη Κωτούλα

Διευρύνονται οι δράσεις του Δικτύου Ανταλλαγών Πιερίας

Σε νέο χώρο και με στόχο την περαιτέρω διεύρυνση και συμμετοχή περισσότερων μελών συνεχίζει τη λειτουργία του το Δίκτυο Ανταλλαγών Πιερίας, μιας πρωτοποριακής δράσης που ενισχύει την κοινωνική αλληλεγγύη μέσω της αχρήματης συναλλαγής και ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών.

Μετά από δύο χρόνια που το Δίκτυο πέτυχε να οργανώσει μια άλλη μορφή αντίληψης για την  οικονομία, τα μέλη του επιχειρούν πλέον να διορθώσουν λάθη και παραλείψεις που έχουν γίνει στο παρελθόν, να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι στη διαδικασία των αποφάσεων και να αυξηθεί ο αριθμός και το είδος των υπηρεσιών που προσφέρονται μέσω της τράπεζας του δικτύου.

Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται και η φυσική παρουσία των μελών του Δικτύου στο ανταλλακτικό παζάρι που γίνεται κάθε Τετάρτη, ώστε να αναπτυχθεί η σχέση μεταξύ τους και η γνωριμία με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες του Δικτύου, αλλά και η συμμετοχή και καταστημάτων στη διαδικασία της ανταλλαγής με "ήλιους¨, που αποτελεί το εικονικό νόμισμα του Δικτύου.

Μάλιστα, ήδη το Δίκτυο οργανώνεται στο νέο πρόγραμμα cyclohosting, το οποίο προσφέρει περισσότερες δυνατότητες, αλλά και τη σταδιακή διασύνδεση του Δικτύου της Κατερίνης με αντίστοιχες ομάδες πολιτών σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, ούτως ώστε να διευρυνθούν οι συναλλαγές και να αποκτήσει μεγαλύτερη εμβέλεια αυτή η πρωτοποριακή κίνηση των πολιτών.

Η νέα στέγη του Δικτύου βρίσκεται σε ιδιόκτητο κτίριο, στην οδό Μαραθώνος και Λαχανά γωνία στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής, όπου υπάρχουν και χώροι για να αναπτύσσονται και άλλες δράσεις, τόσο του χαριστικού παζαριού αλλά και της προσφοράς των υπηρεσιών των μελών του.

 

Θέμης Κωτούλας

Εικονικά νομίσματα για πραγματικές ανάγκες

logo

02/09/2012

 

Της Σοφίας Χριστοφορίδου


Tην τελευταία διετία, που τα πορτοφόλια άρχισαν να αδειάζουν σταδιακά από ευρώ, άρχισαν να κυκλοφορούν εναλλακτικά νομίσματα. Δεν είναι χάρτινα, ούτε μεταλλικά -δεν είναι καν πραγματικά: όμως, με αυτά οι άνθρωποι γύρω μας καλύπτουν πραγματικές ανάγκες.
Η αυξανόμενη ένταση της οικονομικής κρίσης έχει στρέψει τους Έλληνες σε διάφορες μορφές ανταλλακτικής, αδιαμεσολάβητης (από χρήμα ή, έστω, από μεσάζοντες) οικονομίας. Δεκάδες sites ανταλλακτικών δικτύων και αλληλέγγυας οικονομίας έχουν δημιουργηθεί το τελευταίο διάστημα. Και ακόμη, χαριστικά παζάρια, τράπεζες χρόνου και δίκτυα, που φέρνουν σε άμεση επαφή παραγωγούς.

Μέρος της κουλτούρας μας
Τα εναλλακτικά δίκτυα αλληλέγγυας οικονομίας ήταν μέρος της κουλτούρας του λαού μας μέχρι και πριν από δύο δεκαετίες, σημειώνει ο κ. Γιώργος Σταθάκης, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, που μελετά το φαινόμενο.
Όπως εξηγεί, στις αγροτικές κοινωνίες οι ανταλλαγές προϊόντων και υπηρεσιών ήταν κοινός τόπος: «Μέχρι το 1959, η μάνα μου πλήρωνε με έναν τενεκέ λάδι τον μήνα, αντί για ενοίκιο, για το σπίτι που μέναμε στα Χανιά…» θυμάται. «Τώρα, που η οικονομική κρίση οδηγεί όλο και περισσότερους ανθρώπους στην ανεργία και στη φτώχεια, τα δίκτυα ανταλλαγών δεν είναι μόνον ένα μέσο άμυνας και επιβίωσης, αλλά κι ένας τρόπος να ξανασυναντηθούμε με τους διπλανούς μας, να ξαναχτίσουμε σχέσεις αλληλεγγύης».
Τα δίκτυα ανταλλαγής έχουν ζωή έναν με ενάμιση χρόνο στην Ελλάδα: «Όσο οι οικονομικές συνθήκες οδηγούν σε διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και του αποκλεισμού από το επίσημο σύστημα της οικονομίας της αγοράς τόσο θα βλέπουμε τα δίκτυα αυτά να πολλαπλασιάζονται και να ενισχύουν τη δυναμική τους» εκτιμά. Πάντως, ο καθηγητής Σταθάκης ξεκαθαρίζει ότι η ανταλλακτική οικονομία δεν πρόκειται να υποκαταστήσει τη χρηματική: «Αν κάποια στιγμή αντιπροσωπεύει το 1% του ΑΕΠ, θα μιλάμε για επανάσταση» λέει με νόημα, σημειώνοντας ότι η ανταλλακτική οικονομία αποτελεί έναν τρόπο άμυνας για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού, που σήμερα συμπιέζονται στην πρέσα της οικονομικής κρίσης».

Πώς λειτουργεί το σύστημα
Σήμερα υπάρχουν 26 τοπικά δίκτυα ανταλλαγών, που χρησιμοποιούν εναλλακτικά νομίσματα για τις αγορές αγαθών και υπηρεσιών. Αυτού του είδους τα τοπικά δίκτυα ανταλλαγών βασίζονται στη λειτουργία των LETS (Local Exchange Trading Systems), δηλαδή των τοπικών συστημάτων εμπορικών ανταλλαγών, που πραγματοποιούνται χωρίς χρήματα, με τη χρήση ενός εικονικού νομίσματος, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο μέσα στο ίδιο τοπικό δίκτυο.
Με τη διάδοση του ίντερνετ, το ανταλλακτικό δίκτυο οικοδομείται στο… διαδίκτυο: σε αυτά τα δίκτυα, ένα ευρώ ισούται με ένα εναλλακτικό νόμισμα- είτε πρόκειται για «οβολούς» είτε για «καερέτια» είτε για «εμρό». Σε κάθε κοινότητα δημιουργείται μια διαδικτυακή πλατφόρμα, όπου τα εγγεγραμμένα μέλη δηλώνουν τι προσφέρουν και πόσο το αποτιμούν -είτε πρόκειται για προϊόντα είτε για υπηρεσίες. Η ανταλλαγή δεν είναι απαραίτητο να είναι στη βάση τού «ένα προς ένα» (δηλαδή, «μου δίνεις ψωμί, σου δίνω πατάτες ή σου φτιάχνω τα υδραυλικά»): «Κάθε φορά που ένα μέλος «πουλά» κάτι σε ένα άλλο μέλος, ο διαδικτυακός του λογαριασμός ‘πιστώνεται’ με τις αντίστοιχες μονάδες εναλλακτικού νομίσματος, τις οποίες στη συνέχεια χρησιμοποιεί κατά βούληση και σύμφωνα με τις ανάγκες του», εξηγεί στη «ΜτΚ» ο κ. Δημήτρης Γιακουμής, μέλος του δικτύου που δημιούργησε την Εναλλακτική Μονάδα Ροδόπης-ΕΜΡο.
Με τα εναλλακτικά νομίσματα δεν μπορείς να γίνεις πλούσιος, ούτε όμως και να βρεθείς υπερχρεωμένος: «Αν το ταμείο γράψει -200 ‘Ήλιους’ (σ.σ.: το τοπικό εναλλακτικό νόμισμα στην Πιερία), τότε το μέλος δεν μπορεί να συνεχίσει να χρεώνεται και ‘παγώνουν’ οι συναλλαγές του», διευκρινίζει η κυρία Αναστασία Τσορμπατζίδου, μέλος της ομάδας «Μητέρα Γη».
Οι συναλλαγές «κλειδώνουν» μέσω του ίντερνετ και στη συνέχεια προχωρά η «αγορά» προϊόντος ή υπηρεσίας. Παράλληλα, τα δίκτυα διοργανώνουν συχνά ανταλλακτικά παζάρια, όπου όλα τα ψώνια γίνονται με εναλλακτικά νομίσματα. Εκτός από τα ανταλλακτικά παζάρια, και κάποια καταστήματα σε τοπικές κοινωνίες, όπου λειτουργεί το εναλλακτικό νόμισμα, δέχονται μεικτές πληρωμές -ένα μέρος της τιμής πληρώνεται σε ευρώ και το υπόλοιπο σε εναλλακτικό νόμισμα.
«Μέχρι στιγμής, υπάρχει ένα θεσμικό κενό και οι συναλλασσόμενοι στα ανταλλακτικά παζάρια δεν καλύπτονται έναντι της εφορίας ή των ασφαλιστικών ταμείων, σημειώνει ο καθηγητής Σταθάκης. Στα καταστήματα όπου γίνονται μεικτές αγορές, το μέρος του ποσού που πληρώνεται με εναλλακτικό νόμισμα παρουσιάζεται ως έκπτωση του καταστηματάρχη. Όσο για τις απευθείας ανταλλαγές, η λογική των μελών των δικτύων είναι ότι κανείς δεν μπορεί να σε κατηγορήσει για φοροδιαφυγή, αν δώσεις ένα κιλό ντομάτες από τον κήπο σου ή αν «πιάνουν τα χέρια σου» και κάνεις μερεμέτια στον γείτονα.

Το… αλφαβητάρι τού δούναι και λαβείν
Ο Ανδρέας έφτιαξε το αυτοκίνητο της Βάσως και της ζήτησε 20 μονάδες. Ο λογαριασμός του Ανδρέα πιστώνεται +20 και της Βάσως χρεώνεται -20. Με τις 20 μονάδες, ο Ανδρέας ζήτησε από τη Δήμητρα να κουρέψει αυτόν και τους δύο γιους του. Ο λογαριασμός της πιστώθηκε με 20 μονάδες, ενώ του Ανδρέα μηδενίστηκε.
Η Δήμητρα έδωσε τρία κιλά ντομάτες κι ένα σακί πατάτες από την παραγωγή του κήπου της στη Βάσω και κέρδισε άλλες 10 μονάδες. Η Βάσω έκανε μάθημα κιθάρας στον Ευτύχη και συμφώνησαν σε αμοιβή 12 μονάδων την ώρα. Ο λογαριασμός της Βάσως συνεχίζει να είναι ελλειμματικός κατά 18 μονάδες: αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποίησε προϊόντα ή υπηρεσίες του δικτύου χωρίς να έχει ανταποδώσει τις αντίστοιχες. Αν ξεπεράσει το χρεωστικό όριο των μονάδων που έχει θέσει η ομάδα, δεν θα μπορεί πλέον να χρησιμοποιήσει προϊόντα ή υπηρεσίες του δικτύου, αν δεν προσφέρει προηγουμένως. Απλό;

ΚΑΤΕΡΙΝΗ Τους «θρέφει» ο Ήλιος
Σε μια αυλή σπιτιού στην Κατερίνη στήνεται κάθε Τετάρτη ένα παζάρι αλλιώτικο από τ’ άλλα. Στο πορτοφόλι τους οι πελάτες δεν έχουν ευρώ αλλά…. Ήλιους!
«Θέλαμε να οργανωθούμε γι’ αυτό που έρχεται -και τελικά διαπιστώνουμε ότι μπορούμε να κάνουμε πολλά και χωρίς χρήματα. Αν ζούσαμε σαν τους παππούδες μας, δεν θα ήμασταν εξαρτημένοι από την παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων», υποστηρίζει, μιλώντας στη «ΜτΚ», η κυρία Αναστασία Τσορμπατζίδου, μέλος της οικολογικής, μη κερδοσκοπικής ομάδας «Μητέρα Γη», στην οποία ανήκει η πρωτοβουλία.
Η «Μητέρα Γη» έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο ανταλλαγών με νομισματική μονάδα τον «Ήλιο» (1 Ήλιος = 1 ευρώ) και 170 μέλη, μέχρι στιγμής. Καθένας που έχει κάτι να προσφέρει, προϊόν ή υπηρεσία, το κοστολογεί με Ήλιους· με τους Ήλιους που πιστώνει στον ηλεκτρονικό λογαριασμό του από την πώληση μπορεί να αγοράσει αγαθά ή υπηρεσίες που έχει ανάγκη.
Το εβδομαδιαίο ανταλλακτικό παζάρι πραγματοποιείται κάθε Τετάρτη, εδώ και οκτώ μήνες. Μέχρι τώρα γινόταν στην αυλή ενός σπιτιού, ο δήμος Κατερίνης έδωσε ωστόσο την άδεια στο δίκτυο να χρησιμοποιεί το δημοτικό πάρκο της πόλης. Συμμετέχουν βιοκαλλιεργητές, που πωλούν την παραγωγή τους -αλλά και πολίτες που έχουν έναν μπαξέ στην αυλή τους και παράγουν περισσότερα απ’ όσα καταναλώνουν, κάποιοι άλλοι που φτιάχνουν μαρμελάδες, σάλτσες και γλυκά, ένας οινοποιός, μια γυναίκα που ταΐζει την αγελάδα της μόνο με χορτάρι και πουλάει το γάλα, ακόμη κι ένας φυσιοθεραπευτής, δύο οδοντίατροι(!), ένας παθολόγος, μία κομμώτρια, μια αισθητικός…
Στο παζάρι αγοράζει κανείς ό,τι έχει ανάγκη, πληρώνοντας το σύνολο ή μέρος της τιμής με «Ήλιους» που έχει κερδίσει, πουλώντας κάτι άλλο. Παράλληλα με το ανταλλακτικό, λειτουργεί και χαριστικό παζάρι, όπου δίνονται χωρίς ανταλλάγματα ρούχα, παπούτσια, βιβλία κοκ. Αυτό το εναλλακτικό παζάρι των ενηλίκων ήταν ένα καλό παράδειγμα και για τα παιδιά, που το καλοκαίρι διοργάνωσαν ανταλλακτικό παζάρι με κατασκευές που έφτιαξαν τα ίδια, με ρούχα και με παιχνίδια που δεν ήθελαν πια.
Το ανταλλακτικό παζάρι της Κατερίνης είναι ένα κατ’ εξοχήν «παιδί της κρίσης», που αποδεικνύει ότι «για να γυρίσει ο Ήλιος, χρειάζεται αλληλεγγύη πολλή»...
 
Ο δρόμος της Αργεντινής, του Καναδά, της Γερμανίας
Τα εναλλακτικά νομίσματα προέκυψαν στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης, ωστόσο είναι ήδη αρκετά διαδεδομένα σε όλο τον κόσμο. «Πατρίδα» των εναλλακτικών νομισμάτων θεωρείται ο Καναδάς, όπου ο Michael Linton ανέπτυξε το μοντέλο των LETS (Local Exchange Trading Systems).
Σήμερα υπάρχουν 45.000 τοπικά δίκτυα ανά την υφήλιο, που χρησιμοποιούν εναλλακτικά νομίσματα. Οι χώρες που διαθέτουν τα μεγαλύτερα ανταλλακτικά δίκτυα που λειτουργούν με εναλλακτικά νομίσματα είναι ο Καναδάς, οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, η Αυστραλία, η Νότια Αφρική και η Κίνα. Στη Γερμανία κυκλοφορούν τουλάχιστον 30 εναλλακτικά νομίσματα σε τοπικά δίκτυα ανταλλαγών, ενώ έχει δημιουργηθεί και Ένωση Εναλλακτικών Νομισμάτων. Στη Βρετανία υπολογίζεται ότι περίπου 40.000 άτομα χρησιμοποιούν εναλλακτικά νομίσματα για τμήμα των συναλλαγών τους. Αντίστοιχα δίκτυα υπάρχουν στην Ιταλία, στη Γαλλία και στην Ισπανία, στο Βέλγιο, αλλά και στην Αυστρία.

Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης
Μετά τη χρεοκοπία του 2001, όταν η χώρα βυθίστηκε στο χάος και το ρευστό σχεδόν έπαψε να κυκλοφορεί, οι κάτοικοι της Αργεντινής κινήθηκαν με το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Ομάδες ανθρώπων, παραγωγών και καταναλωτών συγκεντρώνονταν σε κεντρικά σημεία του Μπουένος Άιρες και αντάλλασσαν ένα κιλό ψωμί με λίγο λάδι, πέντε αυγά με ένα μπουκάλι γάλα, ένα ρούχο με κάποιες ώρες δουλειάς…
Στο πρώτο διάστημα, περίπου έξι εκατομμύρια Αργεντινοί κατόρθωσαν να επιβιώσουν χωρίς λεφτά. Αργότερα οργανώθηκαν σε λέσχες αλληλέγγυας κοινωνικής οικονομίας (nodos), όπου κάθε προϊόν ή υπηρεσία αποτιμούταν σε πιστωτικές μονάδες (creditos), που με τη σειρά τους «εξαργυρωνόταν» για την αγορά άλλου προϊόντος ή υπηρεσίας.

Πηγές πληροφόρησης για τα ανταλλακτικά νομίσματα
Πιερία: «Ήλιος» (www.motherearth.gr)
Ροδόπη: Εναλλακτική Μονάδα Ροδόπης-Ε.Μ.Ρο. (www.emro.gr)
Μαγνησία: Τοπική Εναλλακτική Μονάδα-ΤΕΜ (www.tem-magnisia.gr)
Ιεράπετρα: Καερέτι (www.kaereti.gr)
Πάτρα: Οβολός (www.ovolos.gr)
Αθήνα: Φασούλι (http://fasouli.wordpress.com)
Κέρκυρα: Μπουτσούνι (http://mpoutsouni.blogspot.com)
Πεύκη, Λυκόβρυση Αττικής: Πελυκοία (http://pelykoia.wordpress.com)

 

Δίκτυα ανταλλαγής και αλληλεγγύης

Δίκτυα ανταλλαγής και αλληλεγγύης
 


«Φαντάσου όλους τους ανθρώπους να μοιράζονται τον κόσμο, να μην υπάρχει ανάγκη για απληστία ή πείνα, μια ανθρώπινη αδελφότητα, φαντάσου …”
                    “Imagine” – John Lennon 

H συλλογικότητα και η συνεργασία αντίδοτο στην κρίση!

Επεκτείνονται τα δίκτυα ανταλλαγών και αλληλεγγύης στην Ελλάδα, με τους πολίτες κάθε ηλικίας και κοινωνικής ομάδας να δείχνουν ότι με τη συνεργασία και την αλληλεγγύη μπορεί να δοθεί μια ισχυρή απάντηση στην πρωτοφανή κρίση που μαστίζει τη χώρα. Είναι η πρόταση του «όλοι μαζί μπορούμε» ενάντια στον ατομισμό και στην αποξένωση.

Στον «Ξεπεσμένο Δερβίση», το μικρό αριστούργημα του Παπαδιαμάντη, ο εξόριστος δερβίσης δέχεται από τα χέρια του σαλεπιτζή το κέρασμα που συμβολίζει την υποδοχή του ξένου από μια παράδοση -την ελληνική- που ξέρει να δέχεται τον ξένο γιατί πιστεύει στον εαυτό της. Στις δραματικές μέρες που περνά η χώρα, δεν είναι πια μόνο ο ξένος, που έφτασε ως εδώ ανήμπορος μετανάστης, αλλά και ο Έλληνας που νιώθει εξόριστος στον ίδιο του τον τόπο. Άνεργοι, υποαπασχολούμενοι και άστεγοι, ηλικιωμένοι χωρίς φροντίδα και νέοι χωρίς μέλλον, βιώνουν, πριν ακόμα και από την ανέχεια, την υποτίμηση, και την αυτοενοχοποίηση, δηλαδή την εξορία από τον ίδιο τους τον εαυτό. 
Μέσα στις δύσκολες αυτές συνθήκες, πρέπει ωστόσο να υπογραμμίσουμε το γεγονός ότι υπάρχουν αυτοί που με την σκέψη και τη δράση τους αντιστέκονται. Μιλάμε για τις νέες πρωτοβουλίες κοινωνικής αυτοοργάνωσης: τα δίκτυα ψυχολογικής και υλικής υποστήριξης των ανέργων, των αστέγων και των μεταναστών, οι ομάδες ανταλλακτικού εμπορίου και πολιτιστικής παρέμβασης, οι κινήσεις αλληλεγγύης σε διάφορα πεδία. Αποτελούν, πράγματι, μια αναδυόμενη ελληνική πραγματικότητα που, μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, δίνουν ελπίδα εφαρμόζοντας την παρακάτω πρόταση… «ΚΑΝΕΝΑΣ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ» 

Τα αλληλέγγυα κοινωνικά δίκτυα στον κόσμο 
Μια από τις πρώτες ανάγκες που αναδύεται σε εποχές στέρησης είναι η διατροφική επάρκεια των νοικοκυριών. Το κίνημα της αστικής καλλιέργειας που βρήκε εφαρμογή στο παρελθόν σε πολλές χώρες του κόσμου επανέρχεται, επίκαιρο όσο ποτέ, στις σημερινές συνθήκες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Πρόκειται για μια παραδειγματική μορφή της αλληλέγγυας οικονομίας.

Στο Βανκούβερ του Καναδά, για παράδειγμα, περίπου το 44% των κατοίκων καλλιεργούν εδώδιμα προϊόντα στις αυλές, τα μπαλκόνια τους, αλλά και στους 17 κήπους της πόλης, που παραχωρήθηκαν από την πολιτεία. Στην Αργεντινή, στο Περού, στο Εκουαδόρ, στη Ζιμπάμπουε, στην Τζακάρτα της Ινδονησίας, στη Νέα Ορλεάνη, στο Πεκίνο, στο Ντιτρόϊτ, στο Φράϊμπουργκ της Γερμανίας και αλλού, η αστική καλλιέργεια είναι ένας διαδεδομένος τρόπος παραγωγής και κατανάλωσης.

Στην Αργεντινή, στο διάστημα της μεγάλης οικονομικής κρίσης, αναπτύχθηκαν από τους πολίτες εναλλακτικές μορφές οικονομίας στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν. Για παράδειγμα, το κίνημα των piqueteros, στην εποχή του δικού τους ΔΝΤ, συγκροτήθηκε από οργανώσεις φτωχών και ανέργων που χρησιμοποίησαν ως βασικό μέσο διαβίωσης τα επιδόματα της πρόνοιας και την προσωπική εργασία για τη δημιουργία εναλλακτικών δομών στις γειτονιές: μαγειρεία, αρτοποιεία, συλλογικές κουζίνες, εργαστήρια λαϊκής επιμόρφωσης, βιβλιοθήκες, φεστιβάλ, λαχανόκηπους κ.λπ.
Στην Αργεντινή άνθισε, επίσης, ένα μεγάλο ανταλλακτικό παζάρι αγαθών και υπηρεσιών, το «Τρουέκε» δηλαδή ένα σύστημα που λειτούργησε χωρίς τη διαμεσολάβηση του χρήματος. Έτσι ανταλλάσσονταν φρέσκα λαχανικά με μαθήματα μουσικής, παπούτσια ή ρούχα με οικοδομικές εργασίες, κ.λπ. Υπολογίζεται ότι 10 εκατομμύρια κάτοικοι της Αργεντινής κατέφυγαν στο Τρουέκε, που έλαβε μεγάλες διαστάσεις στη χώρα. Τα μέλη του, μάλιστα, υποστήριζαν ότι μ’ αυτόν τον τρόπο αποφεύχθηκε η αιματοχυσία και η βία από τους ανθρώπους που προσπαθούσαν να επιβιώσουν σε μια χώρα πτωχευμένη.
Ένας τρόπος να ζεις και να εργάζεσαι χωρίς χρήματα, ένα ανεξάρτητο σύστημα ανταλλαγής υπηρεσιών χωρίς τόκο και κέρδος, ένα σύστημα που βοηθάει τις τοπικές κοινωνίες να αναπνεύσουν, να ζήσουν και να αναπτυχθούν μέσα στην κρίση. Τα τοπικά δίκτυα ανταλλαγών είναι εδώ και αναπτύσσονται τον τελευταίο χρόνο με δυναμικό τρόπο!

Υπάρχει μια Ελλάδα που ζει χωρίς ευρώ! 
Φαίνεται πως η κρίση γεννά αλληλεγγύη, καθώς τον τελευταίο χρόνο πληθαίνουν τα κοινωνικά δίκτυα αλληλοβοήθειας, τόσο στο διαδίκτυο όσο και στις πόλεις. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε: το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ρεθύμνου, το Εναλλακτικό Πολιτιστικό Εργαστήρι στην Κέρκυρα, τα σχολεία εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας για μετανάστες, την αυτοδιαχειριζόμενη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης, τον Αυτόνομο Κοινωνικό χώρο και Βοτανικό Κήπο Πετρούπολης, τις συλλογικές κουζίνες, τα χαριστικά παζάρια, τις γιορτές, τις καλλιτεχνικές παραστάσεις, τις μορφές ανταλλακτικής οικονομίας, που θα δούμε παρακάτω, μέσα από τα οποία δοκιμάζεται η συλλογική αντίδραση στην κρίση.

Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης Μαγνησίας
Μία εναλλακτική κοινωνική οικονομία εφαρμόζεται εδώ και αρκετό καιρό στη Μαγνησία, που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά, γιατί όπως λένε οι ίδιοι «Ανταλλαγή σημαίνει και Αλληλεγγύη». Πρόκειται για μια πρωτοβουλία ανεξάρτητων πολιτών, που αριθμεί πάνω από 400 μέλη, οι οποίοι παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους, δημιουργούν ευκαιρίες απασχόλησης, δίνουν αξία στα τοπικά προϊόντα, βοηθούν τις οικογένειές τους και τις επιχειρήσεις τους να επιβιώσουν. Ως μέσο ανταλλαγής δεν χρησιμοποιούν το ευρώ, αλλά την Τοπική Εναλλακτική Μονάδα (ΤΕΜ). Οι συναλλαγές γίνονται κυρίως από το διαδίκτυο αλλά υπάρχουν και 3 σημεία συναλλαγής στην πόλη –κυρίως το Σάββατο- για όσους δεν έχουν ηλεκτρονική πρόσβαση. Κι όπως λένε οι ίδιοι, όλα είναι βασισμένα στην ισοτιμία, στην ανοιχτή διαδικασία και διαφάνεια. 
www.tem-magnisia.gr

ΜΚΟ motherearth στην Κατερίνη 
Μετά το  Βόλο και οι κάτοικοι της Πιερίας έχουν αρχίσει να λειτουργούν το δικό τους δίκτυο, υπό την αιγίδα της ΜΚΟ motherearth. Πρόκειται για το Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης Πιερίας.  Είναι μια εναλλακτική πρόταση κοινωνικής οικονομίας, όπου τα ευρώ αντικαθίστανται με «Ήλιους», σύμβολο ενέργειας και ευημερίας- όπως τονίζουν οι διοργανωτές. Όπως εξήγησε στη NATURAnrg, ο κ. Γρηγόρης Καλόμοιρος, καθηγητής Χημείας και μέλος του Δικτύου Ανταλλαγών Πιερίας, « το Δίκτυο Ανταλλαγών και Αλληλεγγύης Πιερίας, αποτελεί μια δράση που ξαναζωντανεύει τις τοπικές κοινωνίες, δημιουργεί ευκαιρίες απασχόλησης, δίνει αξία στα τοπικά προϊόντα ενώ αποκλείει το ενδεχόμενο πλουτισμού. Κάθε βδομάδα εδώ και 4  μήνες πραγματοποιούμε ανταλλακτικό και χαριστικό παζάρι ικανοποιώντας πολλές καθημερινές μας ανάγκες. Στο δίκτυο συμμετέχουν βιοκαλλιεργητές, ερασιτέχνες καλλιεργητές, ιατροί, υπηρεσίες αισθητικής, κομμωτικής, νοσηλευτικής, καθηγητές, χημικοί, ζωγράφοι  και καταστήματα».
 
www.motherearth.gr

Κοινωνικό νόμισμα «οβολός»
Μέσα από την κοινότητα του 
www.ovolos.gr, ο καθένας μπορεί πλέον να εκτιμήσει και να αγοράσει αγαθά και υπηρεσίες. Με το ανταλλάξιμο κοινωνικό νόμισμα "οβολός" κάθε πολίτης και κάθε επιχείρηση μπορεί να παρέχει υπηρεσίες, να εμπορεύεται, να πουλά και να αγοράζει προϊόντα και υπηρεσίες χωρίς την ανάγκη χρήσης του ευρώ. Στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του είναι εγγεγραμμένα απάνω από 5.000 μέλη. Ιστορικά ο οβολός ήταν το πρώτο στοιχειώδες νόμισμα που λειτούργησε στη χώρα μας και έθεσε τη βάση για τη δραχμή, ενώ επίσης συχνά αναφέρεται ως ένα συμβολικό ποσό που δίδεται από κάποιον. www.ovolos.gr

Το Φασούλι …της Αθήνας 
Το κάθε μέλος του δικτύου προσφέρει στους άλλους υπηρεσίες και προϊόντα. Οι προσφορές του ανακοινώνονται στο δίκτυο μέσα από ταξινομημένες αγγελίες. Η πληρωμή του γίνεται σε «Φασούλια», ένα εικονικό νόμισμα που η χρήση του περιορίζεται μέσα στο δίκτυο. Η διαφορά είναι ότι σκοπός εδώ δεν είναι να μαζέψεις όσα πιο πολλά μπορείς αλλά μάλλον να προσπαθείς να παίρνεις όσα περίπου Φασούλια έχεις δώσει. Δηλαδή εδώ δεν ισχύει το «φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι» αλλά μάλλον το «κράτα με να σε κρατώ να ανεβούμε το βουνό». fasouli.wordpress.com

Το Καερέτι στην Ιεράπετρα 
Από τον Αύγουστο στην Ιεράπετρα λειτουργεί το Καερέτι. Προέρχεται από την τούρκικη λέξη “gayret” που σημαίνει προσφέρω μια μικρή βοήθεια σε κάποιον (ψυχικό), και η ρίζα της είναι αραβική. Στο δίκτυο προσφέρονται κάθε είδους υπηρεσίες και αγαθά, π.χ. υπηρεσίες ηλεκτρολόγου, υδραυλικού, ράπτη, τοποθέτησης πλακιδίων, ελαιοχρωματισμού, ξυλουργικών εργασιών, κηπουρικών εργασιών, ιατρικές υπηρεσίες, γραφιστικές εργασίες, εκμάθηση ξένων γλωσσών, χορού, υπολογιστών, μαθημάτων γυμνασίου - λυκείου, τοπογραφικές συμβουλές, νομικές συμβουλές, λογιστικές υπηρεσίες αγροτικές εργασίες και αγαθά και πολλά άλλα. Κάποιοι από τα μέλη, έχουν και αυτοκίνητο και μπορούν να μεταφέρουν ανθρώπους σε διάφορους προορισμούς, ή έχουν ελεύθερο χρόνο να προσέξουν το παιδί κάποιου. Η λειτουργία του δικτύου είναι ηλεκτρονική, αλλά και γι αυτούς που δεν έχουν πρόσβαση υπάρχουν τα κέντρα εξυπηρέτησης ώστε να μπορούν να συμμετέχουν. 
Εκτός από την Ιεράπετρα αντίστοιχο δίκτυο έχει ήδη στηθεί και στα Χανιά ενώ παράλληλα ξεκινά η δημιουργία κοινωνικών νομισμάτων στο Ρέθυμνο, στο Ηράκλειο, στη Σητεία και τον Άγιο Νικόλαο. 
www.kaereti.gr


 Ο Γιώργος Σταθάκης (αντιπρύτανης Παν/μίου Κρήτης) μιλά στη Natura ngr
Ο καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιώργος Σταθάκης, μάς μιλά για τον καταλυτικό ρόλο των ανταλλακτικών δικτύων ειδικά στην περίοδο της κρίσης: «Τα δίκτυα ανταλλαγής έχουν ζωή ένα με ενάμιση χρόνο στην Ελλάδα. Είναι κάτι πολύ νέο και ελπιδοφόρο, γιατί απαντούν με πολύ πειστικό τρόπο στις ανάγκες ανθρώπων που δεν μπορούν να διαθέσουν χρήματα για να καλύψουν τις ανάγκες τους, ανέργων, ανθρώπων που αντιμετωπίζουν ακραία φτώχεια και μεγάλες κοινωνικές ανισότητες. Τα εναλλακτικά δίκτυα δημιουργούν απασχόληση και θέτουν τις προϋποθέσεις επιβίωσης κοινωνικών ομάδων που βρίσκονται εκτός της αγοράς. Υπάρχει ένα ιδανικό μέγεθος κατά τη γνώμη μου μεταξύ των 300 και 1.000 μελών για να λειτουργεί ιδανικά ένα τοπικό δίκτυο. Οι δυνατότητές τους πλέον αυξάνονται εκθετικά και είναι πια αναγκαία και η νομοθετική τους κάλυψη ώστε να καλύπτονται νομικά οι ανταλλαγές χωρίς χρήμα». 

Mαρία Γκέκα

http://www.naturanrg.gr